📜 บทความ

รสชาติของความสุขจากกามคุณ^SC มีความเอร็ดอร่อยชวนให้หลงใหลอยู่ก็จริง

แต่ความสุขเช่นนั้น เป็นเพียงความสุขชั่วคราว อยู่ได้ไม่นาน ก็จางหายไปราวกับความฝัน กว่าที่เราจะได้ความสุขนั้นมาในแต่ละครั้ง กลับต้องแลกมาด้วยความเหน็ดเหนื่อย ความดิ้นรน ความทะยานอยาก และความทุกข์ทั้งกายและใจ

เมื่อสมหวัง... ก็สุขอยู่เพียงครู่เดียว เมื่อความสุขนั้นผ่านไป ใจก็เริ่มแสวงหาใหม่อีกครั้ง ชีวิตจึงวนเวียนอยู่กับการแสวงหา การได้มา การสูญเสีย และการกลับไปแสวงหาใหม่... อย่างไม่รู้จบ ด้วยเหตุนี้ พระพุทธองค์จึงทรงสอนให้เห็นตามความเป็นจริงว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความสุขทางกายเพียงอย่างเดียว สิ่งที่ควรละให้ได้ คือ “อนุสัยกิเลส” หรือเชื้อกิเลสที่นอนเนื่องอยู่ลึกภายในจิต

เพราะแท้จริงแล้ว ความสุขจากกามคุณ ไม่ได้เป็นเหตุให้เราทุกข์โดยลำพัง แต่เป็นเพราะความสุขนั้น มีเส้นใยเชื่อมโยงกับอนุสัย แห่งความกำหนัด ความอยาก และความยึดถือที่ซ่อนอยู่ภายใน^SC ทุกครั้งที่เราเสวยสุข อนุสัยเหล่านี้ก็ได้รับการหล่อเลี้ยง และมีกำลังมากขึ้น

ดังนั้น การปฏิบัติในภูมิธรรมของพระสกทาคามีและพระอนาคามี^SC จึงไม่ใช่การเกลียดความสุข หรือพยายามทำลายความรู้สึกทางกาย แต่เป็นการค่อยๆ ลดละความเพลินในกาม ไม่ปล่อยให้จิตไหลไปตามความอยาก และไม่สนองตอบต่ออารมณ์กามในทุกรูปแบบ เมื่อทำเช่นนี้อย่างต่อเนื่อง จิตก็จะค่อยๆ สะอาดขึ้น จนเมื่อเหตุปัจจัยสุกงอม... มรรคจิตก็จะปรากฏขึ้นเอง

มรรคจิตครั้งแรก จะทำให้อนุสัยแห่งกามราคะและความขุ่นเคืองใจ เบาบางลงอย่างมาก จิตยังรับรู้อารมณ์ได้เหมือนเดิม แต่ความรุนแรงของความอยากจะลดลงชัดเจน

เมื่อปฏิบัติต่อไปอีก จนบารมีเต็มพร้อม มรรคจิตครั้งที่สองก็จะเกิดขึ้น ครั้งนี้... อนุสัยแห่งกามทั้งหมดจะถูกตัดขาดโดยสิ้นเชิง ไม่ใช่เพราะไปกดข่มไว้ แต่เป็นเพราะเหตุแห่งกิเลส ถูกถอนรากออกจากจิตแล้ว

ตามธรรมชาติขณะที่จิตยังมีกิเลส เวลารับรู้กามคุณ จะมีสิ่งที่เกิดขึ้นพร้อมกันอยู่สองส่วน ส่วนแรก คือ ความสุขที่เกิดขึ้นทางร่างกายและระบบประสาท ส่วนที่สอง คือ ความกำหนัด ความกระหาย ความอยากได้ และความยึดถือ ซึ่งเกิดจากอนุสัยที่ซ่อนอยู่ภายใน ทั้งสองส่วนนี้เกิดขึ้นแทบจะพร้อมกัน จนเรามักเข้าใจว่าเป็นสิ่งเดียวกัน จึงรู้สึกว่าเมื่อมีความสุข ก็ต้องมีความอยากตามมาเป็นธรรมดา แต่ความจริงแล้ว ทั้งสองอย่างไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

ความสุขทางกาย เป็นเพียงการทำงานของรูปขันธ์ ส่วนความเร่าร้อน ความดิ้นรน และความอยากครอบครอง เป็นการทำงานของอนุสัยกิเลส เมื่ออนุสัยยังมีอยู่ ทุกครั้งที่เสวยสุข จิตก็จะถูกความอยากแผดเผาจากภายใน จึงเกิดความยึดติด และเกิดทุกข์ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

แต่เมื่อผู้ปฏิบัติค่อยๆ ลดละความเพลินในกาม ไม่สนองตอบต่ออารมณ์ต่างๆ ด้วยสติและปัญญา แม้ในระยะแรกจะต้องอาศัยความอดทนอย่างมาก ต้องฝืนกระแสของความอยากอยู่บ่อยครั้ง แต่เมื่อทำอย่างต่อเนื่อง จิตก็จะค่อยๆ มีกำลัง จนกระทั่งมรรคจิตเกิดขึ้นตามเหตุปัจจัย

เมื่อมรรคจิตทำหน้าที่ตัดอนุสัยได้แล้ว เส้นใยที่เคยเชื่อมโยงระหว่างความสุขทางกาย กับความกำหนัดในจิต จะขาดออกจากกันทันที ความเร่าร้อน ความกระหาย และความเสียดแทงจากกิเลส ก็จะหมดสิ้นไป

หลังจากนั้น... แม้ร่างกายจะยังรับรู้สิ่งต่างๆ ตามธรรมชาติ ความสุขทางกาย ก็เป็นเพียงความรู้สึกของร่างกายเท่านั้น เกิดขึ้น... แล้วก็ดับไป โดยไม่มีความอยาก ไม่มีความดิ้นรน และไม่มีความยึดมั่นถือมั่นเข้ามาครอบงำจิตได้อีก

จิตจึงเป็นอิสระจากกามอย่างแท้จริง และนั่นคือความสงบเย็นที่แท้จริง^SC ที่พระพุทธองค์ทรงชี้ให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าถึง ด้วยการละเหตุแห่งทุกข์... ไม่ใช่เพียงการละวัตถุภายนอกเท่านั้น